اين مطلب احتمالاً کمی طولانی‌تر از يک نوشته وبلاگی است. در عين حال گمان می‌کنم پرداختن به موضوعی به اسم فيلترینگ که اخيراً مسؤولانی برای پاسخگويی پيدا کرده است، آن قدر مهم باشد که اين نوشته را تا آخر بخوانيم و درباره‌اش بحث کنيم.
نرم‌افزار فيلترينگ هوشمندی که اين روزها سايت‌ها را مسدود می‌کند در درون خود روبات‌های نرم‌افزاری دارد که ملاک‌های جالبی را برای انسداد ارائه می‌دهند.
در همين زمينه کارشناس فنی شرکت ارتباطات نوین در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته است: «لینک دادن به سایت‌های ممنوع موجب فیلترینگ می‌شود». حمید پرویزی گفت: «در برخی موارد حتی وجود یک لینک هم ممکن است دردسرساز باشد و موجب مسدود شدن سایتی شود. به این ترتیب افراد باید در قبال لینک‌هایی که قرار می‌دهند جوابگو باشند».
این کارشناس به مردم توصیه کرد: صاحبان سایت‌ها و وبلاگ‌ها نباید به سایت‌هایی که قبلا فیلتر شده‌اند لینک بدهند.
واقعاً چرا مردم نبايد بتوانند به سايت‌هايی که قبلاً فيلتر شده است لينک بدهند؟
آقای پرويزی جواب می‌دهد: «مردم می‌پرسند چرا نباید این کار را بکنند و می‌گویند چه اهمیتی دارد که به سایتی که فیلتر شده است لینک بدهند، در حالی که باید بدانند ما از تکنیک فنی خاصی در تشخیص سایت‌های غیراخلاقی و آن سایت‌هایی که باید بسته شوند استفاده می‌کنیم».
او در ادامه شيوه فيلترينگ را توضيح می‌دهند در حالی که هنوز به سؤال فوق پاسخی نداده‌اند.

شيوه فيلترينگ ربات‌ها
«مثلاً ربات فیلترینگ سایتی را می‌خواند و کلمات غیراخلاقی را که در آن وجود دارد گرید (طبقه بندی) می‌کند. در این میان به خاطر شباهت لفظی هم ممکن است برخی کلمات مانند «پلاستیک» هم علامت‌گذاری شود. این سری کلمات اگر از یک حدی در سایت بیشتر باشد آن سایت علامت‌گذاری می‌شود. اگر کلمات مورد نظر ربات فیلترینگ در زیر تصاویر و یا عنوان مطالب وجود داشته باشد با تکنیک‌هایی که این ربات دارد شناسایی می‌شود. این سایت پنجاه درصد نمره منفی کسب می‌کند؛ البته بلوکه نمی‌شود بلکه علامت گذاری می‌شود. در اینجا ما مرحله سنجشی داریم که طی آن لینک‌های داده شده به سایت‌های فیلتر شده را بررسی می‌کنیم که این کار هم از سوی ربات صورت می‌گیرد. وقتی سایتی مریض باشد به سایت‌های مشابه خود لینک می‌دهد و ربات بعد از خواندن این لینک‌ها سایت را مسدود می‌کند. ما از این طریق تشخیص می‌دهیم چه سایتی مسأله‌دار است. از طرفی دیگر مردم وارد سایت‌هایی که اعلام می‌کند حاوی مطالب برای مخاطب «18+» است نمی‌شوند. ما از این طریق می‌خواهیم مشترک خانگی را که در اینترنت دچار سردرگمی می‌شود از این مشکلات رها کنیم».
برای چنين روشی احتمال اشتباه‌های زيادی هست. در واقع مشکل در شيوه نگرش به سايت‌هاست. اين که اگر سایتی به سايتی که قبلاً فيلتر شده و به نظر دوستان «مريض» می‌رسد، خودش هم مريض است، بدترين شيوه نگرش به ارتباط ميان سايت‌ها است. درست شبيه به اين است که بگوييم هر فردی که دوستی مبتلا به ويروس ايدز دارد، خودش هم ايدز دارد! ضمن آن که مورد قبول نخواهد بود اگر تمام سايت‌های فيلترشده را سايت‌های +18 بدانيم. چه بسيار سايت‌ها و وبلاگ‌ها که به دلايلی ديگر فيلتر شده‌اند و حالا لينک دادن به نوشته‌ای از آنها حتی اگر به منظور انتقاد باشد، باعث مسدود شدن سايت ما شود. از طرف ديگر اين شيوه باعث خواهد شد تا عده‌ای به خاطر جلوگيری از فيلترينگ، در لينک‌های مورد علاقه خود تغيير به وجود بياورند و اين يعنی اعمال نظر در سليقه افراد جامعه و نوعی دخالت در حريم خصوصی آنها.
البته ادامه سخنان آقای پرويزی هم قابل تأمل است. او با پذیرش این نکته که درصد خطای این سیستم بسیار بالاست افزود: «برای قضاوت در مورد این سیستم باید از دید ماشین نگاه کنید. اگر هر کس دیگری هم مسؤول فیلترینگ شود ممکن است خطاهای خود را داشته باشد. افراد متخصصی در مورد این روش نظر داده‌اند. ما حتی اگر از آن طرف دنیا هم کسانی را برای این کار به ایران بیاوریم همین مشکلات را خواهیم داشت. این بالاترین حدی است که دانش فیلترینگ به آن رسیده است و شاید اگر گروه دیگری این کار را انجام دهد با روش دیگری عمل کند».
نکته اين جا است که ماشين خود فکر نمی‌کند. اين انسان‌ها هستند که به او ياد می‌دهند چگونه فکر کند. بنابر اين قضاوت درباره عملکرد يک ماشين به قضاوت درباره عملکرد انديشه‌ای که پشت سازنده آن بوده منجر خواهد شد. و نکته قابل تأمل ديگر استفاده از واژه «دانش فيلترينگ» است که بدون هيچ شرحی بايد تولد اين واژه را در فرهنگ لغات اينترنت تبريک گفت. البته ايشان در توضيح می‌گويند که ما تنها مجری سیاست‌ها هستیم. البته این کار ایرادهای زیادی دارد. زمانی که این کار را به ما سپردند حجم کار ما تا این اندازه نبود و ما ناچار از این هستیم که کار را به صورت مکانیزه انجام دهیم.
البته کارشناس فنی شرکت ارتباطات نوین با ارائه پیشنهاد به مردم، گفت: «اگر می‌خواهید به سایتی که قبلاً فیلتر شده است لینک بدهید آدرس صفحه مورد نظر را بعد از اسلش ( / ) قرار دهید». که ما چيزی از اين روش نفهميديم!

يک وعده مثبت
البته در تمام اين حرف‌ها تنها یک وعده‌ای مثبت به چشم می‌خورد. آقای پرويزی می‌گويد: «فيلترينگ اشتباه را اطلاع دهيد تا پيگيری کنيم». حالا حداقل کاربران می‌دانند که موضوع فيلترینگ قابل پيگيری است. اما بحث‌های حقوقی مثل رفع فيلتر، ادعای خسارت در صورت فيلترینگ اشتباه و مواردی از این قبيل هنوز نامعلوم و نامشخص است. خبر بعدی هم يک نکته مثبت در خود دارد: «سامانه اطلاع‌رسانی فيلترينگ به زودی راه‌اندازی می‌شود» . طبق اين خبر محمد تشکری (کارشناس دفتر فيلترينگ شرکت مخابرات ایران)، می‌گويد که در تدارک طراحی پايگاهی برای اطلاع‌رسانی هستند تا از طریق آن اطلاعات مربوط به سايت‌های فيلترشده و سايت‌هايی که در مرز مسدود شدن قرار گرفته‌اند، اعلام شود. سايت‌ها و پايگاه‌هايی که از نظر کارشناسان اين دفتر نمره منفی گرفته‌اند در این فهرست قرار خواهند گرفت و پس از آن فيلتر خواهند شد.
نکته مثبت در راه‌اندازی چنين سايتی اين است که صاحبان وبلاگ‌ها و سايت‌ها ناگهان با صفحه مسدود روبه‌رو نخواهند شد و قبل از فيلترينگ، هشدار لازم را خواهند ديد. البته شمکل لینک به سايت‌های غيرمجاز همچنان باقی است. محمد تشکری اين نکته را يادآوری می‌کند: «کاربران اينترنت می‌توانند با مراجعه به این پايگاه، به طور روزآمد از آخرین اطلاعات مربوط به سايت‌های فيلترشده اطلاع پيدا کنند تا از این پس در وبلاگ يا سايت خود به اين پايگاه‌های غيرمجاز لينک ندهند».

امکان رفع فيلتر
اين کارشناس در ادامه وعده می‌دهد: «سايت‌های فيلترشده اگر مواردی را که گفته می‌شود رعايت کرده و نسبت به رفع ايراد موجود اقدام کنند، ظرف مدت 72 ساعت از ليست فيلترينگ خارج خواهند شد. در مورد سايت‌هايی که به اشتباه فيلتر شده است نیز ما ظرف مدت 48 ساعت اقدام خواهيم کرد».
پرسش: واقعاً قرار است دليل مسدود شدن تمام سايت‌ها را بنويسند؟ مثلاً درباره بلاک شدن سایت بی بی سی فارسی چه چيزی قرار است نوشته شود؟

منبع : o-s-y-a-n-.-n-e-t (ترسیدم لینک بهش بدم!!)